جدای از مسائل حاشیه ای مثل تاخیرنیم ساعته اجرای هنرمندان و طراحی نه چندان دلچسب صحنه ،بروشور و پوستر می توانیم برگزاری این کنسرت را در حد مطلوب بدانیم. البته در مورد زمان اجرای شب اول باید با مسئولین برگزاری کنسرت به بحث نشست که چرا در یک شب دو اجرا انجام شده یعنی از ساعت 4 تا 7 شب یک اجرا و از ساعت 9 شب تا 12 دوبار تکرار همان اجرا البته می توانیم یک حدس بزنیم شابد به علت قیمت بالای تالاربزرگ کشور مسئولین برگزاری مجبور شده اند که در یک شب دو اجرا داشته باشند البته نمی توانیم خرده ای از مسئولین برگزاری بگیریم به هر حال هزینه اجرا یک چنین کنسرتی با وجود ارکستر خارجی صددرصد بالاست و حتما هزینه محل برگزاری هم به آن اضافه خواهد شد حالا بماند که هزینه محل اقامت اعضای ارکستر و حقوق این گروه چه خواهد شد " در همین جاست که این مثل همیشه به کار می رود :"خودم کردم که لعنت برخودم باد"  یا می گویند "این نیز بگذرد" امیدواریم عزیزانی مسئول در امور فرهنگی خصوصا موسیقی که می دانیم واقعا به موسیقی علاقه مند هستند "به هر حال در این سی سال علاقه خودشان را خوب نشان داده اند" فکری برای هزینه های دعوت ارکستر خارجی بکنند "البته بعید است به خوتان وعده سرخرمن ندهید!"

محمد رضا درویشی (سازنده سوییت کلیدر)، محمود دولت آبادی (نویسنده رمان کلیدر)

چون کلا سعی می کنم از مسائل حاشیه ای به دور باشم می پردازیم به بحث و بررسی در مورد قطعاتی که در کنسرت اجرا شد البته این مطلب را هم اضافه کنم که به علت تعدد قطعاتی که اجرا شد فقط در مورد دوقطعه کلیدر و ترکمن به طور مفصل صحبت خواهیم کرد.

اولین قطعه ای که در کنسرت اجرا شد قطعه ای بود از ساخته های محمد رضا درویشی که سوییتی بود برای ارکستر زهی در هشت قسمت این اثر براساس اثری از محمود دولت آبادی به نام کلیدر تصنیف شد کلیدر نام محلی است در سبزوار  که نگاهی دارد سیاسی به وضعیت کارگران و روستاییانی که در صصد ایجاد همبستگی بین دو طبقه بوده اند . حال آنکه اقلیت کارگری جامعه آن سال‌ها نمی‌توانست نقش مؤثری در کمک به اکثریت دهقانی داشته باشد؛ دهقانانی که ترس‌ها و احتیاط‌ها وسنت‌های چند هزارساله، دست و پای عملشان را بسته بود و نمی‌توانستند در برابر نظامی که اجزای درهم پیچیده آن قرن‌ها حامی و نگهدارنده منافع یکدیگر بودند، بایستند.

این سوییت به سفارشی از سوی "داود موسایی" مدیر انتشارات "فرهنگ معاصر" در سال 1384 آغاز و نهایتا در تابستان 1386 توسط نوازندگان سازهای زهی ارکستر سمفونیک ناسیونال اکراین به رهبری ولادمیر سیرنکو در اکراین اجرا و ضبط شد
کلیدر با این که براساس یک سفارش تصنیف شده ولی برداشتی شخصی محمدرضا درویشی را در مورد داستان نشان می دهد این قطعه از دستگاه نوا شروع می شود و پس از گشتن در مایه های دشتی ، اصفهان ،و همایون در آخر قطعه در دستگاه نوا فرود می کند. و اجرا اخیر اولین اجرای صحنه این سوییت بود.

این 8 قطعه شامل "سوگنامه دشت نیشابور" "پگاه نیشابور" "درو زمین دیمی سوزن ده" "پشت دروازه ی بیهق " "رویارویی سید شرضا تربتی با گل محمد" "وداع گل محمد" "نعش کشتگان" "خاتمه" است.

خود محمدرضا درویشی در مورد این سویی می گوید :کلیدر یکی از تلخ ترین و سیاه ترین کارهایی است که در زندگی هنری خود نوشته ام در خود رمان هم چنین است که هر چه داستان جلوتر می رود نسبت های بیشتر با تاریکی پیدا می کند نوشتن این قطعه مثل سیاه چاله ای بود که هر چه در آن جلوتر می رفتم تلخ تر می شد. من تاکنون قطعه ای به این تلخی ننوشته ام . این موسیقی برایم عزیز است و آن را به همه جانم نوشته ام . این درست که معمولا هنرمند روی همه آثارش با همه وجود کار می کند اما این قطعه با همه کارهایم متفاوت بود . ابتدای پارتیتور قطعه نوشتم : موسیقی کلیدر، سوگنامه عشق و غنامه فراق و تنهایی.

در مورد استاد محمد رضا  درویشی همانطور که می دانید یکی از محققین موسیقی ایران زمین است که هم اکنون کتابی از او منتشر شده به نام "دایره المعارف سازهای ایرانی" که حکایتی دارد بر تمام سازهایی که در موسیقی نواحی ایران نواخته می شود. شاید بیشتر موفقیت درویشی را در ساختن سوییت کلیدر آشنایی بسیار قدرتمند او باشد با موسیقی نواحی ایران به هر حال خود کتاب کلیدر هم کتابی است که در مورد یکی از روستاهای دور افتاده در ایران نوشته شده بود که اگر استاد محمود دولت آبادی این کتاب را تحریر نمی کرد حتی اسم آن را نمی دانستیم.

نی نوا قطعه ای بود که در قسمت دوم کنسرت اجرا شد

در مورد اجرای قطعه  نی نوا بحث بسیار است نی نوا اثری است به یاد ماندنی که حسین علیزاده آن را برای ساز نی و ارکستر در دستگاه نوا در سال 1363 با همکاری فرهاد فخرالدینی و جمشید عندلیبی به اجرا در آورد. نی نوا خاطره ای است از روزگاران سختی که برمردی این سرزمین گذشت و دغدغه های ذهن هنرمندی است که نگرانی های ملتی در جنگ را به زبان موسیقی بیان می کند

نی نوا قطعه ای است که در سرتاسر آن غم و اندوه موج می زند و در آخر قطعه گویی نور امیدی در ذهن شنونده جاری می کند.

نی نوایی که در سال 63 به اجرا در آمد کاملا با اجرای ارکستر اکراینی تفاوت داشت به طوری که نمی توانیم این دو را باهم مقایسه کنیم که احتمالا به دلیل آشنا نبودن نوازندگان اکراینی با ربع پرده های موسیقی ایرانی بوده قطعه نی نوایی که در این کنسرت به اجرا در آمد بوی موسیقی ایرانی را نداشت یعنی اگر همراهی نی نبود این قطعه با اینکه در دستگاه نوا به اجرا  در آمد ، کمی از ذهن موسیقی دانان ایرانی دور می شد. به هر حال این قطعه به صورتی تصنیف شده که تکنوازی نی و در قسمت هایی از آن سولوی ویولن کاملا شفاف است تکنوازان ویولن در چند لحظه کاملا خارج می زندند به طوری که به گوش شنوندگان کاملا مشهود بود. شاید نتوانیم نوازندگی استاد جمشید عندلیبی را با نوازنده جوان نی "پاشا هنجی" مقایسه کنیم ولی به نظر می رسید ایشان این قطعه را با تمام حس و وجود اجرا می کند. خوب می دانیم که نی نوا قطعه ای ست که از انتهای وجود حسین علیزاده نشات گرفته و می شود حس درونی این آهنگساز را در کل آن با جان ودل دید.

حسین علیزاده با ساز شورانگیز قطعه ترکمن را اجرا کرد

و اما آخرین قطعه و حسن خطام  این کنسرت قطعه ترکمن بود حسین علیزاده در سال 1367 آلبومی را به بازار عرضه کرد با عنوان "ترکمن" که تکنوازی است با سه تار در مایه راست پنجگاه که با مدلاسیونی به کرد بیات و آواز ابوعطا فرود می کند .   

حسین علیزاده در یادداشتی که در جلد آلبوم ترکمن منتشر شده گفته است: ترکمن درانتها قطعه است برای سه تار و ارکستر یان قطعه برداشت ذهنی زا موسیقی سرزمین و مردم ترکمن است "

پرویز مشکاتیان ،حسین علیزاده (یاد گروه عارف در جشن هنر شیراز و
همراهی این دو با خانم پریسا به خیر)

وقتی به ای قطعه گوش می دهیم با صدایی که علیزاده از سه تار گرفته به نظر می رسد مرد ترکمنی در حال آواز خواندن و چه چه زدن است این حالت را شما در آواز خواندن و دوتار نوازی های مردان ترکمن زیاد شنیده اید

ترکمن با همکاری هوشیار خیام برای ارکستر زهی و سه سه تار تنظیم شده است و واریاسیون دگیری به آن اضافه شده است اولین اجرای قطعه ارکسترال ترکمن را علیزاده در اجرای اخیر رونمایی کرد.

بهداد بابایی، حسین علیزاده ، مسعود شعاری

علیزاده در مورد انتخاب نوازندگان ترکمن می گوید:آقای شعاری سال ها پیش با من کار کرده اند و زمانی که من ترکمن را ساختم ایشان این قطعه را بسیار خوب می نواخت . آقای بهداد بابایی هم از تکنیک خوبی برخوردار است و من پیشنهاد کردم که برای این کنسرت از این دو نوازنده نیز برای همکاری دعوت بشود.

استفاده از دو نوازنده قدرتمند سه تار باعث شد خیال استاد از لحاظ نوازندگی قطعه ترکمن راحت باشد به نظر می رسد این قطعه به صورتی است که نوازندگی آن از دست نوازندگان قدرتمندی چون مسعود شعاری و بهداد بابایی بر می آمد در قطعاتی که در این کنسرت اجرا شد می توانیم به جرات بگوییم بهترین قطعه از لحاظ زیبایی ، هماهنگ بودن سازها و رعایت کرشندو و دکرشندوها ترکمن بود . زمانی که مسعود شعاری و بهدادی بابایی باهم ساز می زدند احساس می کردید که تنها یک ساز است که این قطعه را می نوازد مضراب های کاملا هماهنگ با افت خیز های زیبا که البته ما از این نوازندگان با این تکنیک هم کمتر از این انتظار نداشتیم مسعود شعاری در کنار استاد خود و بهداد بابایی درحالی که دایی وبه نوعی استاد خودش پرویز مشکاتیان را روبروی خودش می دید اثر استاد را به شایستگی هرچه تمام تر اجرا کردند

درمجموع باید گفت به غیر از چند افت و خیز که در اجرای قطعات بود کنسرت با زیبایی هر چند تمام تر اجرا شد و حسن خاطمه ای بسیار زیبا با اجرای ارکسترال ترکمن داشت .

عکس ها: احمد مطلائی